ESKİŞEHİR ALMAN DEMİRYOLU OKULU-1896

Osmanlı topraklarında faaliyette bulunan Alman okulları genellikle Alman demiryolu çalışanlarının, tüccarlarının ve konsolosluk memurlarının çocuklarının eğitimi için açılmış okullardır. Alman hükümetleri, Bağdat demiryolu güzergahı boyunca elçilik mensupları, tüccar ve demiryolu çalışanlarının çocukları için okul açılmasına öncelik vermiş, demiryolu güzergahı boyunca ve kutsal topraklarda Alman misyonerlerin yerleşmelerini teşvik etmiştir.

Bu okullardan biri de Anadolu’da demiryollarının kavşak noktasında bulunan Eskişehir’de açılmıştır. Anadolu Demiryolu Osman-i Şirketi, Eskişehir’de özenerek bir istasyon binası inşa etmiş ve büyük bir tamir atölyesi kurmuştu. İstanbul-Ankara-Konya güzergâhında önemli bir merkez haline gelen Eskişehir’de Alman Philipp Holzmann Şirketince inşa edilen bu demiryolu, Eskişehir Alman Demiryolu Okulunun açılması için önemli bir faktör olmuştur. Aynı şirket, Eskişehir İstasyonu’nun hemen yanında demiryolu memurin ve amelelerinin çocuklarının terbiye ve tedrisi için bir okul inşa etmişti. Eskişehir Alman Demiryolu Okulu, Osmanlı Maarif Nezareti tarafından 21 Kasım 1896’da verilen ruhsat ile açılmıştır.

Anadolu Demiryolu Osman-i Şirketi tarafından, Alman sermaye ve teknolojisiyle inşa edilen bu okulun Anadolu ve Bağdat demiryolu inşaatının ilerlemesi ve bazı hatların işletmeye açılması ile Alman sanayi ve ticarî faaliyetlerinin gelişmesi sonucu ortaya çıkan kurum ve ödevlerin sevk ve idaresi için Almanca bilen uzman yetiştirilmesine hizmet etmiştir. Bu Alman okulunda Eskişehir’de yaşayan Almanların çocuklarının yanı sıra Osmanlı vatandaşları da eğitim görmüşlerdir.

Eskişehir Alman Demiryolu Okulu, Birinci Dünya Savaşı yılları sonlarına kadar eğitimini sürdürmüştür. Bu okul, Osmanlı demiryolları hizmetinde görev alacak kişilerle birlikte Osmanlı sivil ve askerî bürokrasisine mensup aileler ile etkin çevrelerin çocuklarının gelecekteki mühim görevler için yetiştirilmesinde rol oynamıştır. Okul yönetiminin özellikle yabancı ve gayrimüslim çevrelerin çocuklarına öncelik verdiği istatistiklerden anlaşılmaktadır. Eskişehir Alman Demiryolu Okulu mezunu Türk ve Rum öğrenciler, eğitimlerinden sonra Alman ve Avusturya oluşumları tarafından memnuniyetle tercüman olarak kullanılmışlardır.

Eskişehir Alman Demiryolu Okulu, Açık kaldığı süre içinde Anadolu ve Bağdat Demiryolu Şirketlerine Almanca bilen elemanlar yetiştirmiştir. Aynı zamanda disiplinli, Avrupa standartlarında sanayileşme alt yapısı olan bir devlet örneğinde iyi yetişmiş geleceğin Osmanlı memuru yetiştirilmeye çalışılmıştır.

Birinci Dünya Savaşı başlayınca Osmanlı Devleti, 1 Ekim 1914 tarihinden itibaren kapitülasyonları kaldırmış ve sonrasında hükümetin 3 Ekim 1914 (20 Eylül 1330)’te çıkarttığı “İmtiyazat-ı Ecnebiyenin İlgası Üzerine Ecânip Hakkında İcra Olunacak Muameleye Dair Talimatname”nin 20. Maddesi ile Osmanlı’daki bütün azınlık ve ecnebî mekteplerini, Maarif Nezâretine bağlanmıştır. Osmanlı Devleti’nin aldığı bu kararlara savaş durumu sebebiyle itiraz edilmemiştir. Almanya savaşı kaybedince de okul Ekim 1918’de tasfiye edilmiştir. 

DDY ÇIRAKLIK OKULU 1932

1 Mart 1932’de Devlet Demiryolları Eskişehir Merkez Fabrikasında bir çırak mektebi olarak açılmıştır. Bu mektebe yaşları 14 ile 18 arasında bulunan memur çocukları ve çevresindeki kişiler ihtiyaca göre alınırdı. Amaç hem çalışanların çocuklarını bir meslek sahibi yapmak hem de idareye işçi ve makinist yetiştirmekti. Öğrenim süresi birer senelik olmak üzere dört devrelikti. Dört sene sonra işçi muavinliğine geçerler ve işçiler bunlardan yetişirdi. Ayrıca Devlet Demiryolları İdaresi Eskişehir’de Aile Mektebi adında , etrafında okul bulunmayan yerdeki çalışanların çocuk ve akrabalarına yönelik bir okul açmıştı. Bu okulun amacı demiryolu çalışanlarının çocuklarını şimendiferliğe hazırlayacak çalışmalar sunmaktır. Bu okulun 5. Sınıfını bitirenler Çırak Mektebi’ne tercihen alınırdı. Yabancı dil olarak Almanca öğretilirdi.

DEMİRYOL MESLEK OKULU (TCDD Hareket ve Münakalat Mektebi) 1942 

Demiryol Meslek Okulu 1 Ekim 1942’de, Ankara Demiryol Mahallesi’nde (mahallenin adı önce Ülkü, sonra da Doğanbey olarak değiştirilmiştir.) Mimar Kemalettin’ in tasarımı olan ünlü yapıda açılır. Demiryol Meslek Okulu’nun 1946’da yeniden kapatılması gündeme gelir. Bu nedenle öğrenci alınmaz ve okuldaki öğrencilerin mezuniyetlerini izleyen yıl, 25 Şubat 1950’de kapatılır. Yedi yıllık bu ilk faaliyet döneminde yaklaşık 500 öğrenci mezun olur .

Demiryol Meslek Okulu 28 Şubat 1950’de kapatıldıktan sonra, bu kez 1955’te Eskişehir’de açılır. Eskişehir’de açılan okul, yol, hareket ve muamelat olmak üzere üç dalda eğitim verir. Demiryol Meslek Okulu, 1957 yılında yeniden Ankara’ya, ilk açıldığı binaya taşınır. Okuldan 1959 – 1960 öğretim yılı sonuna kadar toplam 326 öğrenci mezun olur. Aynı öğretim yılında Okula tesisler bölümü eklenir, 1961 yılında liman bölümü açılır, muamelat bölümü de muhasebe bölümü olarak değiştirilir. 1 Temmuz 1964 yılında yeniden kapatılan okulun öğrencileri başka okula gönderilir. Bu nedenle de okulun 1965 mezunları, başka bir okuldan (Ankara Yükseliş Kolejinden) mezun olur. 

1974 Yılında okul TCDD Meslek Lisesi olarak tekrar eğitme hayatına başlamıştır. 

1996 Yılına geldiğimizde, Ulusal Demiryolculuğumuzun kurucularının gelecek nesillerden bekledikleri yerine getirilememiş, Demiryolu Meslek Okulunun Yüksek okullarla taçlandırılması beklenirken, gururla ve büyük emeklerle kurulan bu eğitim ve kültür yuvası, 1995 yılının Bütçe Kanunun 50/4 Maddesi ile 25.07.1996 tarihinde yürürlüğe konulan 4160 sayılı Kanunun ek 35.Maddesinde yer alan hükümler doğrultusunda Ülkemizdeki Kamu Kurum ve Kuruluşlarının mecburi hizmet karşılığı öğrenci okutma imkanının ortadan kaldırılması nedeniyle kapatılma aşamasına gelmiş, 1996-1997 öğretim yılından itibaren okula öğrenci alınmamış ve TCDD Yönetim Kurulunun 13.08.1998 tarih ve 25/350 sayılı kararıyla da eğitim faaliyetine son verilmiştir. 

2004 Yılında Atatürk Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’ne Raylı Sistemler Bölümü açılmıştır.

Her iki tarihi okul binalarında TCDD Taşımacılık A.Ş Eskişehir Demiryolu Eğitimi ve Sınav Merkezi Müdürlüğü bünyesinde eğitim öğretime devam edilmektedir.