Ankara  Milli Eğitim Müdürlüğünün tarihsel gelişim süreci ve yapısal dönüşümü Türk Eğitim Tarihi’nin gelişimiyle birlikte şekillenmiştir.

1856-1879 yılları arasında yapılan düzenlemeler, Osmanlı Eğitim Sistemi’nde reform niteliği taşımaktadır. Bugünkü adıyla Milli  Eğitim Bakanlığı, 17 Mart 1857 yılında Maarif-i Umumiyye Nezareti adıyla kurulmuştur. 1869 yılından sonra artan talebin karşılanması için vilayet teşkilatlarında yürütülen maarif (eğitim) işleri yeniden düzenlenmiştir. Merkez ile taşra arasında bağlantıyı kuracak yardımcı kurumlara ihtiyaç duyulmuştur. Bu gerekliliğin sonucu olarak vilayetlerde yavaş yavaş maarif müdürlükleri, meclisleri ve müfettişlikleri kurulmaya başlanmıştır. İlk olarak 1898 yılında Ankara’da Maarif Müdürlüğünden bahsedilmektedir. (Salnâme-i Nezâret-i Maarif-i Umumiyye, 1316).

23 Eylül 1908 tarihinde ülke genelinde maarif müdürlükleri hakkında yeni bir düzenleme yapılmış ve maarif müdürlükleri illerde derecelendirilmeye tabi tutularak üç derece tespit edilmiştir. Bu tarihlerde Ankara ili ikinci derece maarif müdürlüğü olarak  belirtilmiştir. 1920 yılında,  Rıza Nur, Meclis tarafından TBMM’nin ilk Maarif Vekilliğine seçilmiştir. Mustafa Kemal Atatürk, 15 Temmuz 1921’de, Ankara’da Maarif Kongresi’ni toplamıştır. Burada yaptığı konuşmasında, milli bir eğitim sistemi oluşturulması gerekliliğine ve öğretmenlerin verdikleri eğitimin milli değerlerine bağlı çağdaş Türk insanının yetiştirilmesindeki önemine değinerek Ankara’nın eğitimde de başkent olma yolundaki vizyonunun temelini atmıştır.

 Ankara, Temmuz 1923’te “I. Heyet-i İlmiyye” adı altında düzenlenen eğitim toplantısına ev sahipliği yapmıştır. Bu ev sahipliği, ilki 1939 yılında yapılan eğitim şûraları için ev sahipliği geleneğinin başlangıcı olmuştur. 1923 yılında toplanan I. Heyet-i İlmiyye’de sultanîlerin adı lise olarak değiştirilmiş, ortaöğretim okulları ortaokul ve lise olmak üzere iki bağımsız kademeye ayrılmıştır. II. Heyet-i İlmiyye toplantısında (1924) bir devreli liselerin ortaokul haline getirilmesi, kız ve erkek liseleri arasındaki farkların kaldırılması kararı alınmıştır. III. Heyet-i İlmiyye toplantısında (1925) merkezi yerlerde nitelikli liselerin kurulması, öğretmen okullarının geliştirilmesi, meslek okullarının çoğaltılması, karma eğitimin yaygınlaştırılması kararı alınmıştır. 

Bu sebeple her ilde, “Eğitimde Ankara’da neler oluyor ?” konusundaki merak ve ilgi Cumhuriyet’in kuruluş yıllarından bugüne kadar süregelmiştir. Bütün bu gelişmeler, Ankara Milli Eğitim Müdürlüğünün kurum olarak diğer il milli eğitim müdürlüklerinden farklılığını, model ve lider bir kurum olma zorunluluğunu beraberinde getirmiştir. 

Halkın milli kurtuluş davası yolunda bilgilendirilmesi amacıyla eğitimin öncülüğünü üstlenen Ankara, bu anlamda farklı türlerdeki eğitim kurumlarının ilk olarak açıldığı merkez olmuştur.

            O yıllarda Ankara ilinde açılan ve ilk olma özelliği taşıyan eğitim kurumlarına, Ankara Hukuk Mektebi (1925), Millî Musıkî ve Temsil Akademisi (1925’te kurulmuş olan bu Kurum, 1940’ta konservatuvara dönüşmüştür), Gazi Orta Muallim Mektebi ve Terbiye Enstitüleri (1926), Ziraat Enstitüsü (1930),   Halkevi (1932), 1934’lerden itibaren çok sayıda Erkek Kız Sanat ve Yapı Enstitüleri, Ticaret Okulları, Kız Teknik Yüksek Öğretmen Okulları,  Erkek Teknik Yüksek Öğretmen Okulları, Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi (1936), Hasanoğlan Köy Enstitüsü (1941), İlahiyat Fakültesi (1944), Tıp Fakültesi (1945), Ankara Fen Lisesi (1964) örnek teşkil etmektedir.

1926 yıllında Eğitim Bakanı Mustafa Necati tarafından çıkarılan Teşkilât Yasası’yla Türkiye maarif mıntıkalarına ayrılmış; valilikler birleştirilerek eğitim bölgeleri oluşturulmuş ve her bölgenin eğitim-öğretim işlerinin tamamının Bakanlığa bağlı bir “Maarif Emiri”nin yönetimine verilmesi kararlaştırılmıştır. Ankara’nın ilk Maarif Emiri Avni Bey, Maarif Müdürü de Rahmi Vidinal’dır.

Ankara Milli Eğitim Müdürlüğü, 1926’dan 1981 yılına kadar Ulus Konya Sokak’ta, 1981 yılından sonra da Milli Eğitim Bakanlığı Beşevler Kampüsü’nde hizmet vermekteyken 2025 yılında Yenimahalle de yeni binasında hizmet vermeye başlamıştır.

Ankara Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı 9 merkez, 16 dış ilçe müdürlüğü bulunmaktadır.