Okulun bulunduğu Çırağan Caddesi’ndeki bina, aslında 17. yüzyılda Kazancıoğlu Bahçesi olarak bilinen alana ait olup, Çırağan Sarayı’nın ek yapılarından biri olarak inşa edilmiştir. Bu nedenle okul, günümüzde tarihî bir yapıda eğitim öğretim faaliyetlerini sürdürmektedir.

Türkiye’de denizcilik eğitimi alanındaki ilk özel kurumlardan biri, 1909 yılında Kaptan Hamit Naci Bey tarafından kurulan “Millî ve Hususi Ticaret-i Bahriye Kaptan ve Çarkçı Mektebi” olmuştur. Kurum, kuruluşundan sonra Azapkapı ve Üsküdar gibi farklı yerlerde faaliyet göstermiştir.

1927 yılında Ortaköy’deki bugünkü binasına taşınan denizcilik eğitimi faaliyetleri, 1928 yılında devlet tarafından yeniden düzenlenerek “Âli Deniz Ticaret Mektebi” adıyla resmî mesleki denizcilik eğitimi veren bir kurum hâline getirilmiştir. Bu kurum, ilerleyen dönemde Yüksek Denizcilik Okulu olarak anılmıştır.

1930’lu yıllarda yeniden yapılandırılan okul; yatılı öğrenci imkânları, modern eğitim programları ve gelişmiş uygulama olanaklarıyla denizcilik alanında önemli bir eğitim kurumu hâline gelmiştir.

1982 yılında eski Yüksek Denizcilik Okulunun taşınmasıyla boşalan bina ve tesisler Millî Eğitim Bakanlığına devredilmiştir. Bu tarihten itibaren okul, denizcilik eğitimi veren bir meslek lisesi olarak “Ortaköy Denizcilik Meslek Lisesi” adıyla faaliyet göstermeye başlamıştır.

Okulda Güverte ve Gemi Makineleri bölümleri açılmış, bu dönemde parasız yatılı öğrenci kabulüne başlanmıştır. Daha sonraki yıllarda eğitim programları geliştirilerek Gemi Elektroniği ve Haberleşme bölümü de kurulmuştur.

1993 yılında, denizcilik sektörüne uzun yıllar hizmet veren Ziya Kalkavan’ın adı okula verilmiş ve kurumun adı “Beşiktaş Ziya Kalkavan Anadolu Denizcilik Meslek Lisesi” olarak değiştirilmiştir.

2015 yılında yapılan düzenlemeyle okulun statüsü değiştirilmiş ve adı “Ziya Kalkavan Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi” olmuştur. Böylece okul, daha geniş kapsamlı mesleki ve teknik eğitim anlayışıyla faaliyetlerini sürdürmeye başlamıştır.

Günümüzde Ziya Kalkavan Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, İstanbul Beşiktaş’ta denize sıfır konumu, tarihî binası ve köklü denizcilik eğitim geçmişiyle uluslararası denizcilik sektörüne nitelikli insan kaynağı yetiştiren önemli eğitim kurumlarından biri olarak çalışmalarına devam etmektedir.