Okulumuz ünlü vatan şairlerinden Ziya GÖKALP’in adı ile 1934 yılında Adana Erkek Lisesi bünyesinde Trahomlular mektebi olarak hizmete başlamıştır. Üç derslik ile eğitim öğretime başlayan okulumuzun ilk Başöğretmeni Nuri KONURALP’tir. Açılışından üç yıl sonra Ziya Gökalp İlkokulu aynı bölgede bulunan öğretmen Necmi DURAK’ın evine nakledilmiştir. Bu fedakâr öğretmenin evinde üç yıl eğitim öğretim sürdürülmüş ve üç yıl sonunda bağışlanan arsaya yani halen hizmet verdiği şimdiki binasına taşınmıştır. Okulun üzerine inşa edildiği arsa zamanın Adana Milletvekili Salim SERÇE tarafından bağışlanmıştır. Bağışlanan bu arsa üzerine Kültür Komitesince 12/06/1939 yılında temeli atılmış, zamanın parası ile 9400 (dokuz bin dört yüz) lira harcanarak tamamlanmış 1939-1940 eğitim öğretim yılında gösterişli bir törenle tek katlı bir bina olarak hizmete açılmıştır. O yıllarda öğrenci fazlalığından üçlü öğretim yapılan okula 1957 yılında iki adet askeri tip baraka eklenmiştir. Bu barakalar da derslik olarak kullanılmıştır. Fakat bölgede tek ilkokul olması ve her geçen yıl artan öğrenci sayısı nedeniyle daha fazla derslik ihtiyacı doğmuştur. 1961 yılında 198.000 TL harcanarak devlet tarafından okulun 2.katı inşa edilmiştir. Sonraki yıllarda ise bölgede okul sayısı arttıkça ve okullaşma yaygınlaştıkça öğrenci sayısında nispeten azalma olmuş, bahçede bulunan barakalar hizmetli lojmanı olarak kullanılmaya başlanmış daha sonraları ise tamamen kaldırılmıştır.

Okulun 2. Katı inşa edildiğinde ön bahçeye bakan ve teneffüslerde öğretmenlerin oturmaları ve aynı zamanda öğrencilere teneffüs anlarında nezaret etmeleri amacıyla büyükçe bir balkon bırakılmıştır. Fakat sonraki yıllarda ihtiyaç üzerine bu balkon duvarla çevrilerek oda haline getirilmiştir. Ziya Gökalp İlkokulu hizmet verdiği ilk günden günümüze kadar binlerce öğrenci mezun etmiş, çeşitli yer ve kademelerde ülkesine hizmet etmiş fedakâr ve hamiyetperver, çevresine ve insanlara karşı faydalı olabilen birçok kişi yetiştirmiştir. Nuri KONURALP uzun yıllar okulumuzda Başöğretmen (Müdür) olarak hizmet etmiştir. Daha sonra 1963-1967 yılları arasında Necmettin ERŞAHİN Okul Müdürü olarak görev yapmıştır. 1968 -1977 yılları arasında Tahsin BAYLAN, 1977-1992 yılları arasında Muti MAHANOĞLU,1992 -1995 yılları arasında Osman Nurhan YAZAN, 1995-1997 yılları arasında Mustafa DURNA Okul Müdürlüğü yapmış, 1998-1999 yıllarında müdürlüğe Müdür Yardımcısı Mustafa ÖZKAN vekâlet etmiş, 1999 yılında Müdür olarak atanan Alaattin ÖZİLİCE, 1995-2004 yılları arasında görev yapmıştır. 2005-2010 yılları arasında Halil ŞİRİNKAYA, 2010-2014 yılları arasında Fikri MÜDERRİSOĞLU, 2014-2020 yılları arasında Adil IŞIK, 2020-2021 yılında Serhat YILMAZ Okul müdürü olarak görev yapmış ve 06.09.2021 yılından bu yana da Duygu ŞİMŞEK Okul Müdürü görev yapmaktadır. Ziya Gökalp İlkokulu anasınıfı 2005 yılına kadar bina içerisinde çok dar bir alanda faaliyetini sürdürmekte idi. 2005 yılında sivil toplum kuruluşlarından Yeni Baraj Lions Kulübü ile temasa geçilmiş ve çok kısa bir zamanda okulun bahçe giriş kapısı yanındaki boş alana okuldan tamamen bağımsız, her şeyi bünyesinde olan 50 metrekarelik bir anasınıfı inşa ettirilmiştir. Böylece daha fazla çocuğa eğitim verme imkânı sağlanmıştır. Ziya Gökalp İlkokulu 1997-1998 Eğitim Öğretim yılında 16/08/1997 tarih ve 4306 sayılı yasa ile İlköğretim okuluna dönüştürülmüştür. 14/06/2013 tarihinde ise İlkokula dönüştürülmüştür. Okul bugün yaklaşık 5000 metrekare arsa üzerinde, iki katlı, 10 derslikli ana bina ile sonradan yaptırılan ve 50 metrekarelik bir alanı kaplayan anasınıfı ve ana bina arkasındaki okul bahçesine PİKTES Projesi kapsamında yapılan iki adet geçici derslik ve 1 adet Rehberlik servisi olarak kullanılmıştır. Şuan 3 bölüm de derslik yerine geçen bölüm olarak derslik amaçlı kullanılmaktadır. Okul bahçesinde kantin, kütüphane, öğrenci tuvaletleri mevcut olup bina içi idari odalar, öğretmenler odası, Rehberlik Servisi dâhil olmak üzere 17 bölümden oluşmaktadır. Okulumuz eğitim öğretim faaliyetleri ile birlikte sosyal kulüp çalışmaları kapsamında sportif ve kültürel faaliyetler, robotik kodlama, akıl ve zekâ oyunları, ulusal ve uluslararası projeler, dijital etkinlikler, halk eğitim bünyesinde açılan çeşitli kurslarla hem yetişkinlere hem de çocuklara yönelik çalışmalarla ön plandadır.