Tanzimat döneminden sonra tüm Osmanlı Devletin de olduğu gibi Bursa ve ilçelerinde de Medreseler dışında batı tarzında okullar açılmaya başlamıştır. Bu çevrede eski adı Pazarköy olan Orhangazi ilçesinde 1880’li yıllarda ‘’Tedris-i İptida-i’’ adıyla ilk mekteplerin kurulduğu anlaşılmaktadır. Okulun kuruluş tarihi ile ilgili elimizde kesin bilgiler yoktur. Halk arasında, medreselerden ayırmak için mektep adıyla anılan’’Sıbyan Mektepleri’’ , ”Tedrisi İptida-i’’, “Rüştiye” gibi okullar kurulmuştur. Orhangazi ‘deki Sıbyan Mektepleri Kız ve Erkek olarak iki ayrı okul biçimiyle eğitim veren bu okul, bugünkü Kız Meslek Lisesinin bulunduğu yerde hizmet vermekteydi. ”Tedris- i İptida-i” ile “Rüştiye” de bugünkü Orhanbey İlkokulu eski binasında hizmet vermekteydi.
     Bugün Orhanbey İlkokulunun faaliyette bulunduğu eski binası,1881 yılında, Sultan Abdulhamit tarafından kendi adıyla yapımına başlanmış ve 1887 yılında yapımı tamamlanarak “Tedrisi İptida-i’’ olarak eğitim öğretime açılmıştır. Açıldığı yıl tek sınıfı ve 15-20 öğrencisi bulunan okulun 1888 yılında ilk Öğretmeni Abdüllatif Efendi’dir. Bu tarihte ilçede birde Rüştiye vardır. 1908 yılında ise Abdullah Efendi Rüştiye Öğretmeni, Salih Efendi de İptida-i Öğretmenidir. İnas(Kız) Mektebi Öğretmeni ise Fatma Zehra Hanım‘dır. 
   İznik Gölünün Orhangazi yakasında yer alan ve iş hacmi çok yüksek olan iskelenin tüm geliri de okulumuza, yani İptida-i Okuluna aitti. Bu tarihte İptida-i Mektebinde: Kuran, Tecvit, Türkçe, Hesap, Coğrafya, Ahlak, Osmanlı Tarihi ve Ziraat Dersleri verilmekteydi. İptida-i Okulunun 1909 yılında iki öğretmeni olduğu ve sınıf mevcudunun da ikiye çıkarıldığı anlaşılıyor. Okulun birinci öğretmeni Salih Efendi, ikinci öğretmeni ise Şaban Efendi ‘dir. İnas (kız) Mektebinin Öğretmeni ise Bethiye Hanım’dır. 
   Cumhuriyet devrinden sonra okulun öğretmen ve sınıf sayısı 5 e yükselmiştir.1927 yılında Okul Müdürü İbrahim Necati Bey öğretmenlerin adlarıysa şunlardır: Mehmet Hilmi, Mustafa Hayri, Zehra Hanım, Sabriye Hanım ve Mükerrem Hanım’dır. Görüldüğü gibi Cumhuriyetten sonra beş öğretmenden üçü bayandır.
  Kurtuluş Savaşı sırasında karargâh ve hastane olarak ta kullanılan yapı, bu süre içinde eğitim ve öğretime ara verilmiştir.1922 yılında, Yunanlılar kenti terk ederken tüm kasabayı yaktılar. Kasabada hiçbir ev ve konut ayakta kalmadı. Okul zarar gördü ancak kalın taş duvarları nedeniyle varlığını korudu. Bu yangında okula ait kayıtlarda yok olmuştur.03 Aralık 1923 yılında tekrar tamir edilen yapı, bu tarihte yapılan bir törenle eğitim öğretime tekrar başlamıştır. Nitekim okuldaki ilk kütüklerde bu tarihten başlamaktadır.
       Orhanbey İlkokulu Binası 1880’li yıllarda ülkemizin birçok yerinde yapılan iptida-i okullar tarzında yapılmıştır. Dağın yamacına yaslanan bina 75 cm genişliğinde moloz ve kesme taşlarla örülü sağlam duvarları halen özelliğini korumaktadır. Binanın beş dersliği ve yönetici odaları vardır. Binanın doğuya bakan ön yüzünde her iki tarafa açılan mermer merdivenleri vardır. Merdivenlerin bir kısmı bugün tahrip olmuştur. Binanın her iki tarafı ve köşeler dört köşe mermer sütunlarla örülmüştür. Kapının üzeri yarı daire şekilde mermer korniş ile çevrilidir. Kapı üzerinde bir alınlık duvarı ile kitabesi vardı, ancak bu bölüm onarımlar sırasında kaldırılmıştır. Binanın eğimine göre okulun bir bodrum katı olup bodruma iki giriş kapısı vardır. Bugün bodrumlar Kız-Erkek WC ve depo olarak kullanılmaktadır. Orijinal halinde zemini tahta döşeli iken son yapılan tamiratta betona dönüştürülmüştür. Yine son yapılan tamiratta güneye bakan kapı kapatılmış demir merdivenleri de kaldırılmıştır. Duvarlar; köşeleri kesme ve mermer taş ile , diğer bölümler ise moloz taş ile örülmüştür. Bugün ise duvarlar kısmen sıvalı ve boyalıdır.
   Okulumuz kentimizin olduğu kadar Bursa ve çevresindeki en eski İptida-i Okul olarak yapılmış okul binalarından biridir. Uzun süre ilçenin ilk okulu olarak faaliyet gösteren bu okul,1961 yılında yeni bir onarım görmüştür.1974 yılında ise eski bina yetersiz kaldığı için bahçeye sekiz (8) derslikli iki katlı yeni bir bina yapılarak eski bina terk edilmiştir. 1987 yılında, okulumuzun 100. Kuruluş Yıldönümünde yeniden öğretime başlamıştır. Okulumuz mezunlarından ve Döktaş Fabrikasının eski Müdürü Hamdi DOĞRU’nun büyük gayretleri ile bina onarılarak, 1988-1989 Öğretim Yılında yeniden öğretime açılmıştır.
   Okulumuzdan çok sayıda Bilim Adamı ve Sanatçı yetişmiştir. Türk Diplomasi alanında ülkemizde en fazla ürün veren ve çok sayıda kitabı yayınlanan İsmail SOYSAL ve kardeşi ünlü Gazeteci Ertuğrul SOYSAL okulumuzda yetişmiştir. Ayrıca ülkemizin en ünlü edebiyatçılarından Hilmi YAVUZ, Tüm General Sabri BEŞE ve ilçemize hizmet vermiş tüm Belediye Başkanlarımızda okulumuz öğrencisidir. 
   Okulumuzun tarihi binası 2005 yılında Bursa İl Milli Eğitim Müdürlüğünün teklifi ile Bayındırlık İl Müdürlüğü tarafından ihale edilerek onarıma alınmıştır. 1974 yılında yaptırılan iki katlı sekiz (8) derslikli bina 2005 yılında yıkılarak yerine yirmi dört (24) derslikli Bodrum-Zemin-I-II-III katlarından oluşan beş (5) katlı modern yeni bir bina yaptırılarak 19 Şubat 2007’de Eğitim Öğretime açılmıştır. Yapılan yeni okul binasıyla birlikte okulumuzda sürdürülen ikili eğitim öğretimden normal eğitime geçilmiştir. Halen okulumuz Orhanbey İlkokulu tarihi bina ve yeni bina olmak üzere iki binası ile eğitim öğretim faaliyetlerini sürdürmektedir.