Bergama Gazi İlkokulu’nun tarihî geçmişi, Bergama’nın çok kültürlü eğitim mirası içinde önemli bir yere sahiptir. Okulun kökeni, 19. yüzyılın ikinci yarısında Bergama’da yaşayan Rum topluluğunun eğitim ihtiyacını karşılamak amacıyla inşa edilen tarihî okul yapısına dayanmaktadır. Bergama Alan Başkanlığı kaynaklarında bu yapının 1867 yılında Rum çocuklarının eğitimi için inşa edildiği belirtilmektedir. Bazı kaynaklarda ise yapı için 1884 tarihi de geçmektedir. 

Bu tarihî yapı, Bergamalı Rumlar tarafından “Arrenagogion” olarak adlandırılmıştır. Arrenagogion, anlam olarak “Erkek Çocuk Okulu” anlamına gelmektedir. Kaynaklarda bu eğitim yerleşkesinin yalnızca tek bir okul binasından ibaret olmadığı; içinde ilkokul, ortaokul ve anaokulu bölümlerini barındıran bir eğitim kompleksi niteliği taşıdığı belirtilmektedir. Bu bölümler için kaynaklarda Dimotiko, İmigimnasiyum ve Nipiagogion adları geçmektedir.

Okulun ilk dönemlerinde Rum çocuklarına yönelik bir eğitim kurumu olarak hizmet verdiği bilinmektedir. Kaynaklarda, bu yapının 1915-1919 yılları arasında beş sınıflı bir okul olarak kullanıldığı belirtilmektedir. Ayrıca 1913-1914 eğitim döneminde okulda kız öğrencilerin de bulunduğuna dair bilgi yer almaktadır. Bu durum, okulun zaman içinde yalnızca erkek çocuklarına yönelik bir yapı olmaktan çıkıp daha geniş bir öğrenci kitlesine eğitim verdiğini göstermektedir.

Cumhuriyet’in ilanından sonra Bergama’daki birçok tarihî yapı gibi bu okul yapısı da yeni Türkiye’nin eğitim kurumları arasında yerini almıştır. Cumhuriyet Dönemi’nde okul, Gazi Paşa İlkokulu adıyla anılmaya başlanmıştır. Bazı tarihçe kayıtlarında okulun 1922 yılında “Gazi Paşa Mektebi” adıyla altı sınıflı ilk mektep olarak açıldığı bilgisi geçmektedir. 1923 sonrasında ise yapı topluluğunun Bergama’da Gazi Paşa İlkokulu olarak bilindiği belirtilmektedir.

Zaman içerisinde yeni eğitim binalarının yapılması ve şehirdeki eğitim kurumlarının çoğalmasıyla tarihî Gazi Paşa İlkokulu binası eski işlevini kaybetmeye başlamıştır. Kaynaklarda, eski yapının 1955 yılına kadar okul olarak kullanıldığı, 1955 yılında geçirdiği yangından sonra uzun süre kullanılamadığı belirtilmektedir. Yapı daha sonra yıpranmış, terk edilmiş ve uzun süre harap durumda kalmıştır.

2000’li yıllara gelindiğinde Bergama’nın tarihî mirasını koruma çalışmaları kapsamında eski Gazi Paşa İlkokulu binası yeniden gündeme gelmiştir. Bergama Belediyesi tarafından yürütülen restorasyon çalışmaları sonucunda yapı 2008-2009 yılları arasında restore edilmiştir. Restorasyon sonrasında tarihî bina, eğitim kurumu olarak değil; butik otel ve restoran işleviyle yeniden kullanılmaya başlanmıştır. Böylece okulun tarihî binası, Bergama’nın kültürel mirası içinde korunarak yeni bir işleve kavuşmuştur.

Cumhuriyet’in ilk döneminde Gazi Paşa Mektebi ve Gazi Paşa İlkokulu adları öne çıkarken, daha sonraki yıllarda okul Gazi İlkokulu adıyla anılmıştır. Türkiye’de sekiz yıllık kesintisiz zorunlu eğitime geçilmesiyle birçok ilkokul gibi bu okul da bir dönem Gazi İlköğretim Okulu adıyla hizmet vermiştir. 2012 yılında 4+4+4 eğitim sistemiyle ilkokul ve ortaokul kademelerinin yeniden ayrılmasının ardından kurum adı tekrar Gazi İlkokulu olarak kullanılmaya başlanmıştır. 6287 sayılı kanunla ilköğretim kurumlarının ilkokul ve ortaokul olarak yapılandırılmasının önü açılmıştır.

Günümüzde kurumun resmî adı İzmir / Bergama Gazi İlkokuludur. 

20 Aralık 2022 tarihinde 24 derslikli Gazi İlk ve Ortaokulu binasının açılış töreni gerçekleştirilmiştir. Bu gelişme, okulun tarihî mirasını günümüz eğitim ihtiyaçlarıyla birleştiren önemli bir adım olarak değerlendirilebilir.

Sonuç olarak Bergama Gazi İlkokulu, kökleri 19. yüzyılın ikinci yarısına uzanan, Rum topluluğuna ait bir eğitim yapısından Cumhuriyet Dönemi’nin Gazi Paşa İlkokulu’na; oradan günümüzün Gazi İlkokulu’na uzanan köklü bir eğitim kurumudur. Okul, Bergama’nın çok kültürlü geçmişini, Cumhuriyet’in eğitim anlayışını ve günümüz modern eğitim yapılanmasını bir arada yansıtan önemli bir kurum olarak varlığını sürdürmektedir.